İPhone telefonlarda pil sağlığı cihazınızın en önemli konularından birisi. Yavaş şarj dolumu, şarj alışkanlıkları, şarjın çabuk bitmesi gibi sorunlar söz konusu iPhone olunca kafa karıştırıcı olabiliyor.
Bu yazımda iPhone’ununuz da lityum iyon pilin gerçekten nasıl çalıştığını, iPhonunuzun pil sağlığı için kaçınmanız gereken şeyleri ve pil sağlığınızı mümkün olduğunca uzun süre yüzde 100 seviyesinde ya da buna yakın tutmak için neler yapabileceğinizi bulacaksınız.
iPhone Pili Nasıl Çalışır?
iPhone pili android telefonlardaki gibi çalışmaz, iPhone’un içerisinde lityum iyon pil bulunuyor. Lityum iyon pili bir şarj edilebilir Powerbank gibi düşünebilirsiniz. Bu powerbank’in içinde, sürekli hareket eden ve lityum iyon adı verilen bir sürü küçük, görünmez çalışanlar yer alıyor. Bu çalışanlar iki farklı oda arasında gidip gelirler. Birisi Anot denilen depolama odası diğeri katot denilen enerji odasıdır.
İphone’u şarja taktığınız zaman bu çalışanlar depolama odasına giderler ve çantalarını enerji ile doldururlar. Telefonunuzu şardayken kullanmaya başladığınızda ise bu ister YouTube’ da video izlemek olsun, ister ınstagramda kaydırmak olsun farketmez, telefonunuz enerjisini hem depolamaya gitmekle hemde enerjiyi uygulamalarınıza ve ekranınıza aktarmakla meşgul olur.
Takdir edersiniz ki bu yorucu aktiviteleri sürekli yapmaya başladığınızda zamanla bu odalar yıpranmaya başlar, çalışanlar yavaşlar ve eskisi kadar taşıyamaz hale gelirler. Bu iki oda arasındaki yol, yani elektrolit, o da zaman içinde yıpranır.
İşte pil sağlığınızın bozulma hikayesi bu şekilde başlar.
Dolayısıyla pil sağlığınızı mümkün olduğunca yüksek tutmak istiyorsanız yapmanız gereken şey, bu süreci mümkün olduğunca yavaşlatmaktır. Peki bunu nasıl yapabiliriz?
Pil Sağlığınızı Etkileyen Faktörler
Pil sağlığının zamanla neden düştüğünü anlamak için bakılması gereken ilk nokta bataryanın devir sayısıdır buna pil döngüsü de deniyor. Apple, iPhone 15 ve daha yeni modellerde bu veriyi doğrudan menü üzerinden kullanıcıya sunuyor. Ayarlar > Pil > Pil Sağlığı bölümüne girdiğinizde cihazınızın bugüne kadar kaç devir tamamladığını görebilirsiniz.
Devir Sayısı Nedir?
Devir sayısı, bataryanın %100'lük kapasitesinin kaç kez tüketildiğini gösteren bir sayaçtır. Devir şu şekilde işliyor; şarjınız doluyken gün içinde %50'sini harcayıp telefonunuzu tekrar şarja takarsanız ve ertesi gün yine %50 harcarsanız, toplamda 1 devir tamamlanmış olur. Telefonunuz bu şekilde toplam %100'lük tüketimleri biriktirerek devir sayısını artırır. Mesela benim telefonumda devir sayısı şuan 160 görünüyor.
Benim Gemini ile yaptığım hesaba göre 400 döngüde pil sağlığım %92 civarı olabilir. Pil sağlığının düşmesi beklenen durum bunda endişelenecek bir şey yok. Ancak %80'in altına düşmeye başlandıysa yeni bir pil taktırmanız daha sağlıklı olacaktır. Bu da hemen gerçekleşen bir durum değil o yüzden genelde insanlar pil sağlığı bozulduğunda telefonlarını satarak üst model alıyorlar.
iPhone Telefon Pilinize Yapabileceğiniz En Kötü Şeyler
Gelelim pil sağlığını etkileyen en kötü şeylere. Bunların başında pek de umursamadığımız ısı geliyor. Isı iPhonelarda bulunan lityum iyon pillerin bir numaralı düşmanıdır. Lityum piller kimyasal yapılarından dolayı sıcaklıklara karşı oldukça hassastırlar. Telefonunuz şarjdayken, dışarıda ısıya maruz kaldığında ya da telefonda oyun oynarken aşırı ısındığında pilin içinde yer alan küçük lityum iyonlar da olması gerekenden daha hızlı hareket etmeye başlar.
Ve bunun sonucunda da birkaç kötü senaryo gerçekleşir. İlki iyonların hareket etmesini sağlayan sıvı yapıdaki elektrolit daha hızlı bozulmaya başlar. Ayrıca daha önce bahsettiğimiz anot ve katot, yani o odalar, daha hızlı parçalanmaya ve yıpranmaya başlar. Bunun yanında pilin içindeki lityum iyonları kristaller oluşturmaya ya da olmamaları gereken yerlere sıkışmaya başlayabilir. Bu üç durumun neden olduğu hasarda geçici değil kalıcı hasarlardır.
Telefonunuz her aşırı ısındığında, iPhone’un genel pil sağlığından ve kapasitesinden küçük bir parça kaybediyorsunuz. Aylar ve yıllar boyunca telefonunuzun tekrar tekrar aşırı ısınması bu kaybı hızla artırır hale geliyor ve zaman içinde pil sağlığınızı ciddi şekilde düşürüyor. Apple’ın telefonunuz aşırı ısındığında performansı düşürmesinin ve şarj hızını yavaşlatmasının da nedeni de bu aşırı ısıyı engellemek aslında. Bu duraksamadan nefret etsem de aslında benim yararıma bir kesinti yapıyor. Bu bile ısının pil üzerindeki etkisinin ne kadar önemli olduğunun bir göstergesi.
Günlük Hayatta Neler Telefonun Isınmasına Sebep Olur?
Fazla ısıya maruz bırakmak: Isı kötü bunu biliyoruz ancak neler telefonu ısıtıyor. Bazı insanlar gerçekten telefonu neyin ısıttığını bilmiyorlar. Muhtemelen bunu sizde yapıyorsunuzdur; telefonu şarj ederken kullanmak. Kimisi arada gerektiği için yapsa da kimisi de alışkanlık haline getirmiş durumda. iPhone pil ömrüne en büyük faydanız telefonu şarjdayken kullanmamak olacaktır. Özellikle de telefon şarj olurken oyun oynamak çok sıkıntılı. Mümkün olduğunca telefon şarjda iken kullanmaktan kaçınmalısınız.
Telefon adaptörüne dikkat etmek:bTelefonunuzu şarj edecekseniz ne olduğunu bilmediğiniz markası bile olmayan adaptör ve kablolar ile şarj etmemelisiniz. Popüler ve güvenilir markaların adaptörünü ya da doğrudan Apple'ın sattığı şarj aletlerini kullanmanızı tavsiye ederim.
Telefonunuzu her gün kullanma şekliniz de piliniz üzerinde düşündüğünüzden çok daha etkili. Lityum iyon piller yüzde 0 seviyesini veya buna çok yakın seviyeleri sevmez. Bu nedenle uzun vadeli pil sağlığı açısından pilinizi yüzde 20 ile yüzde 80 arasında tutmaya çalışın. Pil seviyesi ne kadar düşerse, lityum iyonların üzerine o kadar fazla stres bindirmiş olursunuz. Bu da pilin kimyasal yapısını zorlar ve ömrünü kısaltır.
Tabiki arada şarj seviyesi yüzde 20'nin altına düşse dünyanın sonu olmaz. Telefonunuzu şarj etmek için pil seviyesinin kırmızıya veya sarıya düşmesini beklemeyi alışkanlık haline getirirseniz, işte o zaman problem oluyor. Telefonu şarja takmanın bir zararı yok tabiki ancak fırsat buldukça ve gerekliyse takabilirsiniz. Asıl zarar veren şey, telefonunuz yüzde 20 veya daha düşük seviyelere kadar kullanmak.
Şarj Limiti Kullanmak Faydalı Mı?
Pil yüzdelerinden bahsetmişken, iPhone’un pil sağlığına zarar verebilecek bir başka hata da şarj limitini belirlememek. iPhone’unuzda Ayarlar > Pil > Şarj Etme bölümüne girerseniz eğer burada bir şarj limiti seçeneği göreceksiniz. Ben kendi telefonumu yüzde 90’a ayarladım. Eğer sizin telefonunuz yüzde 100’e ayarlıysa, bu şekilde 'Optimize Edilmiş Pil Şarjı' özelliğini de açabilirsiniz. Yani bir şarj limiti belirlemeyecekseniz en azından Optimize Edilmiş Pil Şarjı özelliğinin açık olduğundan emin olun.
Bu özellikle, telefonu yüzde 80’in üzerine kadar tamamen şarj etmeyi, onu kullanacağınız zamana yaklaşana kadar erteler. Yani kullanım alışkanlıklarınızı öğrenir ve yüzde 80’den yüzde 100’e kadar olan kısmı daha yavaş şekilde doldurur. Bu nedenle telefonu yüzde 100’e kadar şarj etmeye devam edecekseniz bunu kullanabilirsiniz.
Ancak çoğu kişiye şarj limiti belirlemeyi öneririm. Böylece telefonunuz sürekli yüzde 100’e kadar şarj olmaz. Çünkü tekrar söyleyelim: iPhone pilleri en çok yüzde 20 ile yüzde 80 arasındaki seviyeleri seviyor. Biraz daha yukarı da çıkabilirsiniz tabi, ben yüzde 90’ı tercih ediyorum çünkü günlük kullanımımı çok fazla kısıtlamak istemiyorum. Sizin için de yüzde 80 ila yüzde 90 arası oldukça uygun. Telefonunuzu yüzde 100’e kadar şarj edecekseniz de en azından Optimize Edilmiş Pil Şarjı özelliğini açık tutmanız faydalı. Böylece yüzde 100’e kadar olan son kısım daha yavaş şekilde dolar.
Şimdi herkesin düştüğü bir hatadan bahsedelim o da telefonu aşırı kullanmak. Her gün altı saatten fazla ekran süreniz varsa, dünyadaki hiçbir pil tasarrufu önerisi bu kadar yoğun kullanımın neden olduğu yıpranmayı ortadan kaldırmayı başaramaz. Bunun sebebi telefonun çok kullanılması. Daha iyi pil ömrü ve daha iyi pil sağlığı istiyorsanız sürekli ekran kaydırmayı bırakmanız gerekiyor. :)
MagSafe & Kablosuz şarj: Kötü mü?
Pil tasarrufu söz konusu olduğunda sıkça duyduğumuz bir başka yanlış anlaşılma da MagSafe şarj cihazlarının veya genel olarak kablosuz şarjın kullanılmaması gerektiği yönünde iddialar. Öncelikle evet, kablosuz şarj kablolu şarja kıyasla daha fazla ısı üretebiliyor özellikle de ne olduğu bilinmeyen cihazların kullanımı daha sıkıntı.
Ancak günümüzde hem kablosuz şarj cihazlarının kendisinde hem de iPhone’un içindeki teknolojide ısıyı azaltmaya yönelik geliştirmeler yapılıyor. Yani kablosuz şarj artık geçmişte olduğu kadar iPhone'u ısıtıyor diyemeyiz.
Telefonu Şarjda Bırakmak - Aşırı Şarj Kötü Müdür?
Apple'ın pil yönetimi akıllı bir sisteme sahiptir. Telefonunuzu aşırı şarj etmek diye bir şey yoktur. Telefonunuz %100' e ulaştığı zaman güç almayı keser. Şarj işlemi durur ve pil seviyesi biraz düştüğünde telefon yeniden çok küçük miktarlarda enerji almaya başlayabilir. Telefonunuzun gece boyunca yüzde 100 seviyesinde kalmasını sağlayan sistem de bu aslında. Aynı durum yüzde 80 veya yüzde 90 için de geçerli. Yani şarj limitinizi hangi seviyeye ayarladıysanız telefon yalnızca o seviyeye kadar çıkıyor ve daha sonra küçük miktarlarda enerji vererek o seviyeyi koruyor.
iOS Güncellemeleri Pil Sağlığını Bozuyor İddiası
Genelde herkesin duymuş olduğu bir iddia da iOS güncellemelerinin pili berbat ettiği hakkında. 'Güncellemeden beri pil sağlığım yüzde 5 düştü.' gibi yakınmalar oldukça yaygın.
Şunu açığa kavuşturmak gerekli, iOS pilinize zarar vermez veya pil sağlığınızı düşürmez. Bir yazılım güncellemesinden sonra bazen iOS, pil sağlığının nasıl raporlandığını yeniden kalibre edebiliyor. Yani daha önce yüzde 100 görüyorsanız ve güncellemeden sonra yüzde 98 görmeye başladıysanız, muhtemelen piliniz zaten yüzde 98 seviyesinde olduğu için bu rakamı gördünüz. Bunu siz görmemiş olabilirsiniz ama güncelleme bu düşüşe neden olmaz.
Sadece gerçekte hangi seviyede olduğunuzu ortaya çıkarır.Pil sağlığınızın güncellenmesi için mutlaka iOS güncellemesi yapmanız gerektiğini de düşünmeyin. Cihazınızdaki yazılımı güncellemeden de pil kapasitesi değişebilir. Bazen yalnızca bu yüzdeliğin gösterilmesi ve yeniden kalibre edilmesi için bir yazılım güncellemesi gerekebilir.
Yavaş Şarj Pil Sağlığını Korumada İşe Yaramıyor!
Bir başka yaygın ama yanlış bilgi de yavaş şarj hakkında. Yavaş şarj, iPhone pilinizin daha uzun ömürlü olmasını sağlamıyor. Bu da geçmişte gerçekten doğru olan başka bir bilgi. Bu eskiden doğruydu ama artık değil diyebiliriz.
Birçok kişi 5 watt veya 12 watt’lık bir şarj cihazıyla iPhone’u yavaşça şarj etmenin pil sağlığı açısından daha iyi olduğunu düşünüyor. Fakat yavaş şarj hızları ile uzun vadede daha iyi pil sağlığı arasında doğrudan bir ilişki görülmüyor.
Dolaylı bir ilişki var desek daha doğru ve bunun nedeni yalnızca üretilen ısı. Yavaş şarjın uzun vadede piliniz için iyi olmasının tek nedeni, pilin ve iPhone’un kendisinin daha az ısınmasını sağlaması olabilir bu doğru. Ancak burada önemli bir nokta var ki Yapılan testlerde 12 watt’lık şarj cihazıyla 20 watt’lık şarj cihazı arasında çok büyük bir fark olmadığı artık görüldü.
Üstelik günümüzde hem iPhone’ların içindeki teknolojiler hem de üçüncü taraf adaptörlerde kullanılan GaN teknolojisi sayesinde durum daha da iyi. Bu yüzden sırf pili korumak için yavaş şarj adaptörleri kullanmanız gereksiz oluyor artık ve bu işlem sadece zaman kaybı denebilir.
iPhone Pil Sağlığınızı %100’de Nasıl Tutabilirsiniz?
Özetleyecek olursam, iPhone’unuzun pil sağlığını mümkün olduğunca uzun süre yüzde 100 seviyesinde tutmak istiyorsanız yapmanız gerekenler şunlar:
iPhone pilinizin düzenli olarak yüzde 20’nin altına düşmesine izin vermeyin. Tekrar söyleyelim: iPhone’unuz yüzde 20 ile yüzde 80 arasındaki seviyeleri seviyor. Ancak telefonunuzu yüzde 100’e ayarladıysanız Optimize Edilmiş Pil Şarjı özelliğinin açık olduğundan emin olun. Böylece telefonunuz çok uzun süre yüzde 100 seviyesinde beklemez.
Dışarıdan veya içeriden gelebilecek ısıyı mümkün olduğunca azaltın. Isı pilinizin en büyük düşmanıdır. Bu yüzden mümkün olduğunca aşırı ısınmayı önlemeye çalışın.
Şarj olurken iPhone’unuzu kullanmamaya da dikkat edin. Ayrıca “hızlı şarj” olarak adlandırılan şarj cihazları yerine yavaş bir şarj cihazı kullanmak konusuna takılmayın. Normal bir şarj cihazı kullanmanız yeterli. Yavaş şarjın pil sağlığını uzatmak gibi bir etkisi pek fazla yok.
Aynı şey MagSafe ve kablosuz şarj cihazları için de geçerli. Bunları kullanmaktan korkmanıza da gerek yok. Hatta kablolu şarja kıyasla bazı durumlarda daha düşük sıcaklıklar bile üretebiliyorlar. Özellikle Apple’ın MagSafe kablosuz şarj cihazlarını veya Anker gibi güvenilir markaları öneririm. Siz de güvenilir markalara yöneldiğiniz sürece sorun yaşayacağınızı düşünmüyorum.
iPhone pili hakkında söyleyeceklerim bu kadardı sizde kendi telefonunuzun pilinde yaşadığınız deneyimlerden ve pil sağlığınızdan yorumlarda bahsedebilirsiniz.