Kanser tedavisi için de umut olabilecek yeni bir keşfe Japonya'da bulunan Nara Bilim ve Teknoloji Enstitüsü'ndeki (NAIST) bilim insanları imza attı. Araştırmalar kapsamında hücrelerin ömrünü belirleyen ve karar mekanizmasını etkileyen yeni bir protein işleyişi ortaya çıkarıldı.
Söz konusu bilimsel çalışmada Zbtb38 isimli proteinin hücre ölümünü engellediği bilinen XIAP proteinini kontrol ettiği tespit edildi. Çalışmada elde edilen bu bilginin hâlihazırdaki tedavilerde dirençli olan kanser türleri açısından yeni tedavi yöntemlerinin uygulanmasına katkısının olabileceği düşünülüyor.
Hücre Yenilenmesi Süreci Kontrol Altına Alınabilir Mi?
Bilindiği üzere insan vücudunda her gün milyarlarca hücre yenileniyor. Dolayısıyla, hasar görmüş, yaşlanmış ya da tehlikeli hale gelmiş hücreler "apoptoz" ismindeki programlanmış hücre ölümü uygulaması ile kontrollü olarak yok ediliyor.
Bu süreçte önemli olan nokta ise, hücrelerin gerektiği zaman ölmediği takdirde kontrolsüz biçimde çoğalarak kanser hastalıklarına yol açmasıdır. Tam aksi durum söz konusunda olduğunda, yani gerektiğinden daha fazla sayıda hücre ölümü gerçekleştiğinde gelişim bozuklukları ya da bir takım dejeneratif hastalıklar söz konusu olabiliyor. Uzunca bir süredir bu ilişkiyi yöneten proteinleri inceleyen bilim insanları, yaptıkları keşifle XIAP proteinin nasıl bir işleyişle kontrol edildiğini ortaya çıkardı.
XIAP Yeniden Üretildiğinde Hücreler Hayatta Kalabiliyor
Araştırmada elde edilen veriler Zbtb38 proteinin XIAP üretimini doğrudan yönettiğini ortaya koyarken, yapılan deneylerde Zbtb38 proteinin azaltılması ya da tamamen etkisizleştirilmesinin kanser hücrelerini de yok edebileceği bir durum ortaya konuldu. Böylelikle Zbtb38 proteinin kaybolduğu hücrelerde XIAP tekrar üretildiğinde hücrelerin hayatta kaldığı belirlendi.
Ayrıca, Zbtb38 proteinin XIAP genindeki belirli bir DNA bölgesine bağlanmak suretiyle bu geni faal duruma getirdiği ortaya konulurken, Zbtb38 proteinin XIAP geni üzerinde doğrudan düzenleyici olduğu da doğrulanmış oldu.
Kanser Hücreleri ile İlgisi Araştırıldı
Araştırma kapsamında yapılan deneylerde çok sayıda insan tümörünün yer aldığı veri setleri analiz edildi. Deney sonuçlarına göre Zbtb38 ve XIAP proteinlerinin birçok kanser türünde yüksek seviyelerde bulunduğu tespit edilirken, Zbtb38'in arttıkça hastalığın daha saldırgan ilerleme eğiliminde olduğu da ortaya çıktı.
Bilim insanlarına göre elde edilen bu veriler Zbtb38-XIAP sisteminin hücre yaşamı ve sona ermesini belirleyen temel süreçlerden biri olabileceğini gösteriyor. Araştırma ekibi bu sürecin daha belirgin anlaşılmasının ise, önümüzdeki yıllarda kanser hastalıkları ve rejeneratif tıp başta olmak üzere ilgili alanlarda yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğine inanıyor.