Soğuk Havalarda Neden Daha Çok Acıkırız?

Havalar oldukça soğudu. Soğuk havalarda çoğumuzun karşılaştığı ortak bir durum var: Normalden daha çabuk acıkmak. Bu durum o kadar yaygınlaşmış ki buna 'kış iştahı' bile deniyor. Soğukta artan açlık hissinin birçok sebebi bulunuyor. Yani yaşadığımız bu durum sadece açlık hissinden ibaret değil.

Vücut Soğukta Neden Daha Fazla Enerji İster?

İnsan vücudu iç sıcaklığını yaklaşık 37 derece civarında sabit tutmak zorunda. Çevre sıcaklığı düştüğü zaman bu denge bozulmaya başlar ve vücut hemen önlem alır. İşte bu noktada termoregülasyon dediğimiz sistem işin içine girer. Soğukta vücut ısı kaybetmemek için iki temel yöntem kullanıyor. İlki titreme yoluyla kasları çalıştırmak, ikincisi ise özellikle kahverengi yağ dokusu üzerinden ısı üretmek. Her iki mekanizma da enerji harcayarak bunu yapar. Harcanan enerji ise besinlerden karşılanır. Bu yüzden soğukta metabolizma biraz hızlanır ve enerji ihtiyacı artar. Artan enerji ihtiyacı da doğal olarak açlık hissi şeklinde karşımıza çıkar. Bunu günlük hayatta deneyimlemişsinizdir. Soğuk bir günde dışarıda durduktan sonra eve girip acıkmamız, tesadüf değildir. Vücut o süre boyunca harcadığı enerjinin telafisini ister.

Bilimsel Deneyler Ne Diyor?

Bu durum aynı zamanda sadece teorik değil, deneylerle de gösterilmiş bir gerçek. Hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalarda, soğuk ortama uzun süre maruz bırakılan deneklerde enerji harcamasının ciddi şekilde arttığı ve buna paralel olarak yeme davranışının belirgin biçimde yükseldiği görülmüş. Hatta bazı deneylerde hayvanlar kilo kaybetmesine rağmen daha fazla yemeye devam etmişler. İnsanlar üzerinde yapılan deneylerde de benzer sonuçlar ortaya çıkmış. Özellikle soğuk ortamda yapılan yürüyüş veya fiziksel aktivite sonrasında kişilerin daha fazla kalori aldığı, daha çabuk acıktığı ve yeme isteğinin arttığı gözlemlenmiş. Bu deneylerde açlıkla ilişkili hormonlardan biri olan ghrelin seviyelerinde artış da gözlemlenmiş. Ancak şöyle bir ayrıntı da var, hafif ve kısa süreli soğuk ile uzun süreli ve hissedilir soğuk arasında fark bulunmakta. Kısa süreli serin ortamlar enerji harcamasını artırsa da her zaman güçlü bir açlık hissi oluşturmazken, uzun süreli ve belirgin soğukta ise vücudun verdiği açlık tepkisi çok daha net oluyor.

Açlık hissi sadece mideyle ilgili bir durum değil, büyük ölçüde hormonların etkisi bulunuyor. Soğuk havalarda bu hormon dengesini değiştiren bir etken.

Bunlardan ilki ghrelin, yani açlık hormonu. Vücut daha fazla enerjiye ihtiyaç duyduğunda ghrelin salgısı artıyor ve beyne 'Yemek yemen gerek' sinyali gönderiliyor. Soğukta artan enerji ihtiyacı bu hormonu daha etkili hale getirebiliyor. Bir diğeri ise leptin, yani tokluk hormonu. Normal şartlarda leptin, 'doydum artık' mesajını verir. Ancak bazı çalışmalarda soğuk koşullarda leptinin etkisinin azaldığı ya da vücudun leptine verdiği yanıtın zayıfladığı gözlemlenmiş. Bu da doymuş olsak bile kendimizi tam tok hissetmememize neden olabiliyor. Soğuk sadece vücudu değil, beyni de doğrudan etkileyen bir durum. Beyinde hem vücut sıcaklığını hem de açlığı yöneten merkezlerin aynı bölgelerde bulunması tesadüf değil. Soğuk algılandığında, bu merkezler enerji ihtiyacını artıracak şekilde çalışıyor. Soğuk havalar genelde daha az gün ışığı demek. Gün ışığının azalması ise serotonin seviyelerinde düşüşe yol açabilir. Serotonin düştüğünde hem ruh hali etkileniyor hem de iştah kontrolü zor bir hale geliyor. Bu noktada özellikle karbonhidratlı ve rahatlatıcı yiyeceklere yönelim artar. Çünkü karbonhidrat tüketimi serotonin seviyesini kısa süreliğine yükseltiyor. Kışın makarna, hamur işi, tatlı gibi yiyeceklerin daha cazip gelmesinin sebepleri bundandır. Yani soğuk havalarda yaşadığımız sık sık aç olma hissinin altında birçok etken yatıyor. Vücudumuz hayatta kalmak için adeta bir savunma mekanizması geliştirmiş.