Dünyayı kurtarma adı altında kendi dünyasını kurmaya odaklanan isimler deyince aklınıza ilk Bill Gates gelmesi gerek. Microsoft ile kazandığı akıl almaz serveti ardına alarak insanlığa müdahale etmeyi adeta görev haline getiren bir profil.
Pandemi döneminde aşıları adeta tekeline alması, doğal tarımı ve hayvancılığı bitirip yapay et üretimi gibi alanlarda büyük çalışmalar yapması ile insanlığa zararlı olan her alanda kendini gösterdi.
İklim krizini bahane ederek doğal dengeye mühendislik uygulamaya kalkışması, yakın zamanda karanlık Epstein dosyalarında adının geçmesi bile nasıl bir çıkar ve güç ağının içinde olduğunu açıkça gösteriyor. Hayırseverlik kisvesi altında insanlığın sağlığını, gıdasını ve yaşam alanını kontrol etmeye çalışan bu zihniyetin amacı kontrol edilebilir insanlık diyebiliriz. Şimdi ise Bill Gates'in yapay zeka için yapmış olduğu yorumlamaların değişmesinden bahsedeceğim.
6 Bin Kelimeden Oluşan Makale'de Yapay Zekaya Karşı Uyardı
Bill Gates, kişisel platformu 'GatesNotes' üzerinden yayımladığı kapsamlı makalesinde yapay zekayı, bu sefer hedef aldı. Kendisi yıllardır yapay zekanın, sağlık ve eğitim alanındaki iyimser vizyonuyla bilinirken bu sefer daha sert bir tutum sergiliyor.
Bill Gates insanlığın daha önce benzeri görülmemiş büyük bir kaos dönemine girdiğini söyledi. Ona göre yapay zeka öyle kendiliğinden harika bir gelecek getirmeyecek aksine önümüzde iki seçenek var: Bu teknoloji ya herkes için fırsat olacak ve eşitlik oluşturacak ya da zenginle fakir arasındaki uçurumu iyice açıp tarihin en büyük adaletsizliğini meydana getirecek.
Yapay Zeka İnsanı Taklit Ediyor
Gates, makalesinde sıkça tekrar edilen "tarihte her teknoloji yeni iş alanları oluşturdu" tezini reddediyor. Buhar makinesinin icadı veya elektrik şebekelerinin yaygınlaşması yalnızca fiziksel kas gücünü ortaya çıkardı ve insanların becerilerini kullanabileceği yepyeni endüstriler doğurdu. Oysa yapay zeka doğrudan insanın bilişsel gücüne, muhakeme yeteneğine ve problem çözme kapasitesine ortak olarak tehlike arz ediyor.
Daha önemli fark ise dönüşümün hızında yatıyor. Tarım toplumundan sanayi toplumuna geçiş nesiller boyu, yaklaşık 100-150 yıllık bir adaptasyon süreciyle gerçekleşmişti ve bu sayede eğitim sistemleri ile kamu politikaları kademeli olarak şekillendi. Yapay zeka bu hızıyla önümüzdeki 5 ila 10 yıl içinde zirveye ulaşması söz konusu. Toplumun, eğitim kurumlarının, kamusal alanların bu hızlı dönüşüme ne kadar sürede uyum sağlayabileceği bilinmiyor.
İstihdam Piyasası Değişecek
Gates'e göre yapay zekanın iş dünyasında oluşturacağı deprem bir gecede değil, dalga dalga gelecek. İlk olarak yazılım, müşteri hizmetleri, veri analizi ve içerik üreticiliği gibi rutin masa başı işleri yapay zekaya devredilecek. Sonrasında ise süreç tıbbi teşhis, finans yönetimi, kredi değerlendirmesi ve lojistik gibi uzmanlık gerektiren alanlarda etkilenecek.
Yapay zeka bir insandan daha az hata yapmaya başladığı zaman şirketler insan çalıştırmayı tamamen bırakır hale gelecekler. İşsiz kalan milyonlarca kişinin mecburen hizmet veya bakım sektörüne akın etmesi ise buralarda aşırı yığılma meydana getirecek ve bu da genel maaşları ciddi oranda etkileyecek.
Yapay zeka sadece ekonomiyi değil, insanlığın güvenliğini de etkilediğini savunan Gates, hem fayda sağladığını hem de bir yıkım aracına dönüşebildiğini açıkladı.
Mesela sistemleri korumak için yazılan güvenlik algoritmaları; elektrik şebekelerini veya bankacılık sistemlerini tek hamlede çökertecek siber silahlara çevrilebilir.
Meselenin bir de psikolojik boyutu var. Yapay zeka botlarının sahte empati kurma yeteneği sayesinde, insanların gerçek dünya ile bağını koparması özellikle de genç yetişkin farketmeksizin yapay zeka ile bağ kurması gerçek hayattaki insani ilişkileri zedeliyor.
Daha da kötüsü, çocukların ve gençlerin her sorunun cevabını çabalamadan yapay zekadan alması, sorgulama, eleştirel düşünme ve zorluklarla mücadele etme becerilerini köreltiyor. Bu da toplum genelinde büyük bir zihinsel tembellik ve düşünme yetisinin gerilemesine yol açıyor.
Yapay zekaların çalışması için gereken devasa veri merkezleri, çok yüksek miktarda elektrik ve su tüketiyor. Bu durum, temiz enerjiye geçişi de zorlaştırıyor. Zengin ülkeler ve dev teknoloji şirketleri bu sistemleri kendi çıkarlarına ve kültürlerine göre tasarlarken, yoksul ve gelişmekte olan ülkelerde ise durum farklı.. Gates, bu teknolojinin Afrika'daki küçük bir çiftçinin verimini artırmaması veya yerel hastalıkları engellememesi durumunda, zengin ve fakir ülkeler arasındaki uçurumun bir daha asla kapanmayacağını da belirtmiş.
Gates bu konu için ülkelerin çalışma yapması gerektiğü yönünde somut adımlar önerdi. Nükleer enerjiyi denetleyen veya sivil havacılık kurallarını koyan uluslararası kurumlar gibi; ABD ve Çin’in de içinde bulunduğu, yapay zekayı denetleyecek bağlayıcı bir küresel yapının kurulması gerektiğini savunuyor.
Hatta bu meseleyi küresel sağlıkla birlikte en büyük önceliği ilan eden Gates, tehlikeli modellerin piyasaya sürülmesini engellemek ve yapay zekanın biyolojik saldırı kapasitesini izleyecek ortak bir takip sistemi kurmak için Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile doğrudan görüşmeyi hedefliyor.
Gates, yapay zekayı denetleyecek bağımsız bir uluslararası kurum kurulmasını ve net sınırların çizilmesini önerirken, New York Times'a verdiği röportaj da şu yorumda bulundu: "İnsanlara kötü haber vermeyi sevmiyorum ama bulunduğumuz yer tam olarak burası."
Şimdi şöyle bir soru doğuyor, yıllarca küresel politikaları, aşıları, gıdayı ve iklimi tek başına yönetmeye kalkan bu adamlar, şimdi bizzat önünü açtıkları bu yapay zeka projesini söndürebilecekler mi, yoksa bu aslında insanlık için çizdikleri yeni kontrol düzeninin bir parçası mı?